Kategori: Makaleler

Artık Değer Hesabı Nasıl Yapılır? Küresel ve Yerel Perspektifler Artık değer (AD) hesabı, bir ürünün ya da hizmetin yaratılmasında bir iş sürecinin her aşamasında ortaya çıkan ekonomik değeri ölçmek amacıyla kullanılır. Bu hesaplama, üretim süreçlerinin verimliliğini ve katma değerini anlamamıza olanak tanır. Küresel ekonomik sistemde ve yerel düzeyde nasıl uygulandığını görmek, konuya dair farklı bakış açılarını anlamamıza yardımcı olacaktır. Peki, artık değer hesabı nasıl yapılır? Gelin, hem Türkiye’den hem de dünyadan örneklerle bu soruyu detaylıca inceleyelim. Artık Değer Nedir? Artık değer, temel olarak bir ürünün üretimi sırasında, iş gücü tarafından yaratılan değerin, işçinin emeği için ödenen ücretin ötesindeki kısmıdır. Bir…

Baş Sağlığı Dilemeye Ne Denir? Kültürel Görelilik ve Kimlik Hayatın, yaşamın doğasında ölüm yer alır. Birçok insan, baş sağlığı dilemeye, yani kayıplarını ifade etmeye yalnızca bir kelimeyle yaklaşır. Ancak, bu kelimenin ardında yatan anlamlar ve şekiller, toplumdan topluma farklılık gösterir. Baş sağlığı dilemek, kelimeyle ya da ritüel aracılığıyla; acıyı, kaybı, hatıraları ve kültürel bağları bir arada barındıran, hayatın en eski ritüellerinden biridir. Her kültürün, acı ile yüzleşme ve başkalarının acılarına duyarlı bir şekilde yaklaşma şekli farklıdır. Bu yazıda, baş sağlığı dilemeye ne denir sorusunu antropolojik bir perspektiften inceleyecek, dünyanın dört bir yanındaki kültürlerin nasıl baş sağlığı dileklerini ifade ettiğine dair…

Alerjik Astım İlaçları Kortizon İçerir Mi? Bir Deneyim Hikâyesi Alerjik astım… Çocuklukta tek tük duyardım ama yetişkinliğe adım atınca, bu kelimenin ne kadar gerçek ve etkileyici olduğunu anladım. Hatırlıyorum, Ankara’da ilkbahar geldiğinde bahçede oynayan arkadaşlarımın burnu akarken, ben öksürük krizleriyle cebelleşiyordum. O yaşlarda, alerjik astım nedir, ne işe yarar, çoğu insan gibi kafamda net bir yere oturtamıyordum. Ama bir gün, solunum sıkıntısı çekmeye başladığımda, annemin “hadi, sana hemen ilaç alalım” demesiyle, her şey farklı bir boyut kazandı. O zamandan sonra, alerjik astım ilaçlarının ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve özellikle kortizon içerip içermediğini öğrendim. Yıllar sonra da, iş hayatımda sağlıkla ilgili…

Akımın Yönü Nasıl Değişir? Elektrik ve Hayatın İçindeki Dönüşümler Akımın yönü nasıl değişir? Bu soru, belki de çoğumuzun hiç üzerinde durmadığı bir konu, ama aslında hem bilimsel hem de hayatın birçok alanında derin bir anlam taşıyor. İstanbul’da, her gün ofise giderken veya arkadaşlarımla bir kafede sohbet ederken, çoğu kez akımın yönünün değişmesi gerektiği kadar basit bir mesele olmadığını fark ediyorum. Akımın yönü değiştiğinde, her şeyin yeniden şekillendiği bir devrim başlar. Hem elektriksel akımlar hem de toplumsal akımlar… Gündelik hayatımızda pek çok şeyin yönü değişiyor; bazen istemeden, bazen de bilinçli olarak. Ama nedir bu değişim ve nasıl gerçekleşir? Hadi gelin, bunu…

Askerî Personel Yakını Kartı: Kimlik, Akrabalık ve Toplumsal Bağlar Üzerine Bir Antropolojik Bakış Birçok kültür, üyelerinin kimliklerini sadece adları, meslekleri veya yaşadıkları coğrafya ile tanımlamaz. İnsanlar, çoğu zaman kendilerini, bağlı oldukları sosyal ağlar, akrabalık ilişkileri ve hatta onların işlevselliği üzerinden tanımlarlar. Bu bağlılıklar, bir kişinin kimliğini pekiştiren, bazen görünmeyen ama güçlü bağlardır. Askerî personel yakını kartı, işte böyle bir kimlik belirleyici rolüne sahiptir. Ancak, bunun ötesinde, bu kartın ne anlama geldiği, hangi toplumsal ritüelleri, sembolleri ve akrabalık yapıları taşıdığına dair daha derin bir kültürel analiz, farklı toplumlar ve kültürler açısından oldukça öğreticidir. Toplumsal Kimlik ve Askerî Personel Yakını Kartı Kimlik…

Tuz Asit Mi, Baz Mı, Nötr Mü? Ekonomik Bir Perspektif Ekonomi, kıt kaynakların yönetimi üzerine kurulu bir sistemdir. Bu çerçevede, her şey bir seçim meselesidir: İhtiyaçlar, istekler ve bunları karşılamak için yapmamız gereken tercihler. Bazen çok basit görünen bir soru bile, aslında karmaşık bir analiz gerektirebilir. Bugün bu yazıda, bir kimyasal bileşiğin pH seviyesinden ziyade, bir metin üzerinden tuzun ekonomik anlamda ne anlama geldiğine bakacağız. Çünkü ‘tuz’ kelimesi, yaşamımızda belki de farkında olmadan sürekli bir yer tutuyor, yalnızca mutfaklarımızda değil, ekonominin farklı alanlarında da. Peki, tuz asit mi, baz mı, nötr mü? Bu soruyu, mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektifinden…

Telefondan Kalıcı Olarak Silinen Fotoğraflar Geri Getirilebilir Mi? – Bir Antropolojik Bakış Fotoğraflar, geçmişin izlerini taşıyan ve kimliklerin oluşumuna katkı sağlayan güçlü sembollerdir. Anlık bir dokunuşla kaydedilen bu görseller, sadece anıları değil, aynı zamanda kimlikleri, kültürleri ve toplumsal bağları da şekillendirir. Bir fotoğraf, bir anın yansıması olmanın ötesine geçer; bir ritüel, bir kimlik inşası ya da bir toplumsal bağın ifadesi olabilir. Ancak günümüzde, teknoloji sayesinde fotoğraflar da birer “silinebilir” varlıklara dönüşmüştür. Peki, telefondan kalıcı olarak silinen fotoğraflar gerçekten geri getirilebilir mi? Ve daha önemlisi, bu soru aslında toplumsal bağlarımızı ve kültürel anlamlarımızı nasıl etkiler? Bu yazıda, kültürlerin çeşitliliğini keşfetmeye hevesli…

Güç ilişkileriyle ilk kez yüzleştiğim anları düşündüğümde, çoğu zaman büyük kavramlar değil küçük sahneler aklıma geliyor: Bir derenin taşması, bir mahallenin sular altında kalması, kameraların önünde verilen “doğal afet” demeçleri ve hemen ardından başlayan suçsuzluk yarışları. Tam da bu noktada zihnimi kurcalayan soru ortaya çıkıyor: Sel insan kaynaklı mıdır? Bu soru yalnızca hidrolojiye ya da iklim bilimine ait değil; siyaset biliminin kalbine, yani iktidarın nasıl kurulduğu, sorumluluğun nasıl dağıtıldığı ve yurttaşların bu düzende nereye yerleştirildiği meselelerine dokunuyor. Bu yazıda seli yalnızca “yağan yağmurun sonucu” olarak değil; iktidar, kurumlar, ideolojiler, yurttaşlık ve demokrasi çerçevesinde şekillenen siyasal bir olgu olarak ele alıyorum.…

Günlerden bir gün, uykuda sevdiklerinizi gördünüz. Belki de eski bir sevgilinizdi ya da günümüzdeki partnerinizdi. Onunla konuşmak, sarılmak, belki de eski güzel anıları hatırlamak… Yavaşça uyandığınızda, o sıcak ve huzurlu duyguyu kaybetmiş oluyorsunuz. Rüyada sevgiliyi görmek, rüya tabircileri ve psikologlar tarafından uzun yıllardır merak edilen ve üzerinde çeşitli teoriler geliştirilen bir konu olmuştur. Peki, aslında rüyada sevgiliyi görmek ne anlama gelir? Bu yazıda, bu soruya farklı açılardan yaklaşarak, hem tarihsel bir perspektif sunacak hem de modern psikolojik ve kültürel yorumlarla rüya dünyasına dair derinlemesine bir keşfe çıkacağız. Rüyalar bazen bizlere ne hissettirdiğinden çok daha fazlasını anlatır. O yüzden bir sonraki…

Akşam Sefası Ne Demek? Psikolojik Bir Mercekten Bakış Hepimiz hayatımızda bir an durur ve düşündüğümüz bir kavramın derinliğine inmeye çalışırız. Bazen bir kelime, bir deyim veya basit bir ifade, düşündüğümüzden çok daha fazlasını anlatabilir. “Akşam sefası” da bu tür bir ifadeye örnek olabilir. Toplumda popüler bir anlam taşıyan bu kelime, birçoğumuzun duyduğu, ancak belki de hiç üzerinde derinlemesine düşünmediği bir kavramdır. Bu yazıda, “Akşam sefası”nın ne demek olduğuna sadece kelime anlamı üzerinden değil, bilişsel, duygusal ve sosyal psikolojik bir bakış açısıyla da göz atacağız. Akşam Sefası: Temel Kavramlar ve Anlam Derinliği Akşam sefası, Türk kültüründe genellikle akşam vakti yapılan eğlenceleri,…