Kategori: Makaleler

Şematik Yöntem Nedir? Kökenleri, Bugünü ve Yarına Dair Cesur Bir Yol Haritası Özet: Şematik yöntem, karmaşık olanı özüne indirip ilişki ağlarını görünür kılan, düşünmeyi ve üretmeyi hızlandıran görsel–kavramsal bir tekniktir. Samimi Bir Başlangıç: Gelin, Düşüncelerimizi Görünür Kılalım Bazen aklımızda dolaşan fikirleri kelimelere dökmek zor gelir; çünkü konu dallanıp budaklanır, nereden başlasak bilmiyoruzdur. İşte şematik yöntem, tam bu noktada devreye giren dost canlısı bir araçtır: Düşünceleri kutucuklara, oklarla bağlanan ilişkiler ağına ve yalın sembollere dönüştürür. Böylece hem biz netleşiriz hem de anlattığımız kişi, “Tamam, şimdi oldu,” der. Bu yazıda şematik yöntemin nereden geldiğini, bugün hangi alanlarda hayatımızı kolaylaştırdığını ve gelecekte neleri…

Karbonhidratlı Gıdalar Nelerdir? Ruhumuzu Besleyen Tatların Hikâyesi Bir Sofranın Başında Başlayan Hikâye Bazen bir tabak makarna, çocukluğumuzun en sıcak hatırasına götürür bizi. Bazen bir dilim ekmek, yorgun bir günün sonunda sığınacak bir liman olur. Ve bazen, sıradan sandığımız bir tabak pilav, aslında yaşam enerjimizin kaynağıdır. İşte bu yazı da, tam da böyle bir sofrada başladı… Elif ve Arda, uzun bir günün sonunda mutfakta bir araya gelmişti. Elif, ilişkilerdeki sıcaklığı ve empatisiyle insanları hep bir sofrada buluşturmayı severdi. Arda ise stratejik ve çözüm odaklı yaklaşımıyla yemeğin besin değerlerini düşünmeden edemezdi. O akşam da yine bir tartışmanın ortasında buldular kendilerini: “Karbonhidratları fazla…

Bir Eserin Koruma Süresi Ne Kadardır? Psikolojik Bir Mercek Bir Psikoloğun Meraklı Girişi: Eserler ve Zamanın Etkisi Bir eseri düşündüğümüzde, gözümüzde bir sanat eseri, bir müzik parçası veya edebi bir metin canlanabilir. Her biri insan zihninin ve ruhunun bir yansımasıdır. Ancak, bir eserin değeri ve korunma süresi üzerine düşündüğümüzde, bu değer sadece fiziksel bir varlıkla sınırlı mıdır? Bir eserin korunması, sadece hukukî bir düzenin gerekliliği midir, yoksa bunun ardında derin bir psikolojik süreç yatıyor olabilir mi? İnsanlar neden bir eseri sahiplenir, korur ve onu zamana karşı yaşatmak isterler? Bu yazıda, bir eserin korunma süresini psikolojik bir mercekten inceleyeceğiz. Bilişsel, duygusal…

Gerçek şu: Umutsuzluk “duygu” değil, koşullar + alışkanlıklar + yalnızlıktan oluşan bir mekanizma. Çözüm, tek bir sihirli cümle değil; sistemli, ölçülebilir ve toplulukla yapılan eylemler dizisi. Umutsuzluk İçin Ne Yapmalı? Klişeleri Parçala, Sistemi Kur Umutsuzluk hakkında konuşurken çoğu öneri baştan hatalıdır: “Pozitif düşün”, “şükret”, “güçlü ol.” Cesurca söyleyeyim: Bunlar genellikle etkisizdir ve çoğu zaman suçu bireye yıkar. Umutsuzluğu sadece “içinizdeki eksiklik” gibi ele almak, hem biyolojiyi hem ekonomiyi hem de yalnızlığı görmezden gelir. Ekranlarımız sürekli kötü haberleri büyütürken, iş yükleri artarken ve sosyal ağlarımız zayıflarken umut sıcak bir duygu değil, tasarlanması gereken bir süreçtir. Peki o süreç nasıl kurulur? Toksik…

Tarihte İlk Ameliyatı Kim Yaptı? İnsanlığın Şifayla Sınavına Küresel ve Yerel Bir Bakış — Farklı Açıları Seven Bir Meraklının Girişi İnsanoğlunun en temel arzularından biri, hastalığı yenmek, acıyı dindirmek ve yaşamı uzatmaktır. Bu arzu öylesine eski, öylesine evrenseldir ki, insanlık tarihi kadar köklüdür. “Tarihte ilk ameliyatı kim yaptı?” sorusu, yalnızca bir isim arayışı değildir; aynı zamanda merak, cesaret, deneyim ve bilginin iç içe geçtiği bir insanlık hikâyesidir. Bu yazıda, bu soruya yalnızca kronolojik bir yanıt aramakla yetinmeyeceğiz. Aynı zamanda farklı kültürlerin tıpla kurduğu ilişkiyi, ameliyatın tarihsel anlamını ve modern tıbbın temel taşlarının nasıl atıldığını da birlikte keşfedeceğiz. — İlk Ameliyat:…

Sağ Karıncıktan Çıkan Kan Nereye Gider? Bilimsel Merakı Ateşleyen Sade Bir Yolculuk Bilim, bazen karmaşık görünen şeyleri evimizin salonuna taşıyıp basitçe anlatmanın en sıcak yolu. Bugün, “Sağ karıncıktan çıkan kan nereye gider?” sorusunu, herkesin takip edebileceği bir merak duygusuyla ama bilimin ışığını eksiltmeden birlikte inceleyelim. Kısaca Cevap: Akciğerlere, Oksijen Almaya Sağ karıncıktan çıkan kan, pulmoner kapaktan geçerek pulmoner gövdeye (trunkus pulmonalis) ve oradan sağ ve sol pulmoner arterlere ayrılır. Bu damarlar kanı akciğerlere taşır. Akciğerlerde, alveol denilen hava keseciklerinin etrafındaki kılcal damarlarda karbondioksit verilip oksijen alınır. Oksijenlenmiş kan, bu kez pulmoner venlerle kalbe, sol kulakçığa döner. Cümleyi bir kez daha…

60 Ay Vadeli İhtiyaç Kredisi Var Mı? Felsefi Bir Bakış Ekonominin Etik, Epistemolojik ve Ontolojik Dönemeçleri Bir filozof olarak, insanın yaşamını ve toplumunu anlamaya çalışırken, yalnızca somut gerçekler değil, bu gerçeklerin ardındaki derin sorular da önemlidir. Ekonomi, çokça pragmatik ve matematiksel bir alan gibi görünebilir; fakat ona felsefi bir bakış açısıyla yaklaştığımızda, insanlıkla, özgürlükle, etikle ve toplumun yapısıyla ilgili evrensel soruları gündeme getirir. 60 ay vadeli ihtiyaç kredisi almak, finansal bir işlem gibi görünse de bu eylemi daha derin bir perspektiften irdelemek, bizim için sadece bir ekonomik karar değil, aynı zamanda bir varoluşsal, etik ve ontolojik soruya dönüşebilir. Peki, bir…

Park Salıncağı Kaç Kilo Taşır? Geleceğe Dair Bir Vizyon Hepimizin çocukluk yıllarında, parkta sallanırken havada süzüldüğümüz anlar vardır. Salıncağa bindiğinizde, belki de ilk düşündüğünüz şey, “Acaba bu salıncak kaç kilo taşır?” sorusu olmuştur. Bu kadar basit bir soru aslında, hem fiziksel mühendislik açısından hem de gelecekteki parkların tasarımı açısından çok daha büyük bir sorunun başlangıcı olabilir. Hadi gelin, bu soruyu sadece bir çocuk oyun alanının gerçeği olarak değil, gelecekteki şehir yaşamımızın bir parçası olarak ele alalım. Salıncağın Kilosu: Bugün ve Yarın Bugün, genelde bir park salıncağı, 70-100 kg arasında bir ağırlığı rahatlıkla taşıyabilecek şekilde tasarlanır. Bu, çoğu yetişkinin rahatça salıncağa…

Siyah Çıyan Zehirli mi? Efsaneler, Bilim ve Günlük Hayat Şöyle bir düşünün: Gece mutfağa su içmeye gidiyorsunuz ve yerden hızla geçen, onlarca bacağıyla gölge gibi kayıp giden bir canlı… “Siyah çıyan zehirli mi?” sorusu o an kafanızda yankılanıyor. İşte bu yazıyı, tam da o içgüdüsel merakı yatıştırmak için yazıyorum. Korkularımızı ciddiye alalım ama merakımızı da besleyelim; çünkü çıyanları tanıdıkça hem daha güvende oluyoruz hem de doğanın ne kadar ince işlediğini görüyoruz. Kısa Cevap: Evet, Ama “Zehirli” Değil, “Zehri Olan” Günlük dilde “zehirli” diyoruz ama teknik olarak çıyanlar venomlu (zehrini enjekte eden) canlılardır. Baş bölgelerine evrilmiş kıskaç-benzeri yapılar (forcipule) ile avlarına…

Bir kelimeyle başlayan bir hikâye anlatayım sana: Küçük bir köyde, rüzgârın uğultusunu dinleyerek büyüyen bir çocuk vardı. Her sabah ahırın önünden geçerken, alnında bembeyaz bir leke olan bir tay görür, ona sessizce “Kaşka” derdi. O kelimenin ne anlama geldiğini tam bilmezdi belki ama, içinde sıcak bir çağrışım, eski bir hikâyenin yankısı vardı. Yıllar sonra büyüdüğünde anladı ki, “Kaşka” sadece bir kelime değil, doğanın ve kültürün iç içe geçtiği bir anlam dünyasıydı. Kaşka Anlamı Ne? Bir Kelimeden Fazlası “Kaşka” kelimesi Türkçede, özellikle hayvanlar için kullanılan çok özel bir terimdir. En yaygın anlamıyla, alnında beyaz benek veya leke bulunan at ya da…